Wat is het doel van dit protocol De doktersassistentes voeren voorbehouden handelingen op geprotocolleerde wijze uit. In dit protocol is vastgelegd hoe wordt beoordeeld of een patiënt Tetanusprofylaxe nodig heeft. Hierbij is uitgegaan van het LCI tetanusprotocol, volgens het advies van de gezondheidsraad.
Achtergrond Tetanus is een acute ziekte, veroorzaakt door het toxine van Clostridium tetani, een grampositieve sporenvormende anaërobe bacterie. De sporen van de tetanusbacterie komen overal verspreid voor in grond en straatvuil en zijn ook aanwezig in het darmkanaal van de mens en van herbivoren (onder andere paarden en koeien). Tetanus kan optreden als een wond in contact komt met grond, straatvuil of mest van dieren en op die manier geïnfecteerd raakt met Clostridium tetani. In geschikte omstandigheden (anaëroob milieu) kunnen de sporen ontkiemen en gevormde toxine kan zich vervolgens door het lichaam verspreiden. Ook bij kleine prikverwondingen zoals die bijvoorbeeld ontstaan tijdens tuinieren, kan besmetting optreden. De incubatietijd is 24 uur tot 21 dagen.
Schema protocol Activiteitentabel
Verantwoordelijkheden:
B= beslissen
U= uitvoeren
O= ontvangen
/ = en / of
Activiteit
Verantwoordelijkheden
1. Beoordeling indicatie
Indicatie voor Tetanusprofylaxe: maak allereerst op grond van de aard en ontstaanswijze van de verwonding (contact met grond, straatvuil of mest van dieren) een inschatting of tot tetanusprofylaxe moet worden overgegaan. Indien er geen contact is geweest met grond, straatvuil of mest, is tetanusprofylaxe niet nodig. Indien tetanusprofylaxe aan de orde is dan gelden de onderstaande adviezen. Hierbij is het van belang tetanusimmunoglobuline (TIG) zo snel mogelijk toe te dienen, toediening van tetanustoxoid kan zonder bezwaar uitgesteld worden tot de volgende dag.
Indien ja: ga verder bij 2 Indien nee: ga verder bij 5
B: doktersassistente
2. Status Tetanusvaccinatie vaststellen
Met behulp van tabel(len) vaccinatiestatus op de volgende pagina wordt de vaccinatiestatus vastgesteld.
Bij mensen die in niet-westerse landen zijn geboren en getogen gelden voor het vaststellen van de Tetanusvaccinatie alleen de gedocumenteerde Tetanusvaccinaties.
U: doktersassistente/
huisarts
3. Vaccinatie noodzakelijk?
TIG dient zo snel mogelijk toegediend te worden. Toxoïd kan zonder bezwaar uitgesteld worden tot de volgende dag.
Indien een wond 21 dagen of langer geleden is ontstaan, is er geen indicatie voor tetanusprofylaxe.
Indien ja: ga verder bij protocol injecteren medicatie Indien nee: ga verder bij 5
B: doktersassistente/
huisarts
4. Informatie aan de patiënt
Bij kleine schone wondjes eventueel zelf schoon te spoelen en te desinfecteren en met een pleister verbinden. Indien de patiënt de wond toch niet vertrouwt of wanneer er beginnende ontstekingsverschijnselen zijn (roodheid/pus/koorts) alsnog voor een consult naar de eigen huisarts of de huisartsenpost.
Denk aan: antibiotica bij mensen-/kattenbeten, hondenbeten gelaat en handen en diepe hondenbeten, wonden met pees-/botletsel, verminderde afweer (splenectomie (verwijdering milt), DM, etc.)
U: doktersassistente
5. Handelingen registreren
In het dossier worden de handelingen ingevuld. In het dossier wordt vermeld welke doktersassistente de verrichtingen protocollair heeft uitgevoerd.
U: doktersassistente/
huisarts
6. Autorisatie door huisarts
De huisarts autoriseert de handeling in de assistentenmodule
U: huisarts
Welke eisen worden aan deze handeling gesteld? - De medewerker is tegen Hepatitis B ingeënt. - De medewerker reinigt voor en na het patiëntcontact de handen. Bij de behandeling van wonden heeft de medewerker altijd handschoenen aan - De huisarts is bereikbaar voor overleg/consultatie
Schema tetanus - volwassenen
Vaccinatiestatus
Wanneer toegediend
(in combinatie met leeftijd)
Dosering
Volledig
Laatste (re)vaccinatie minder dan 10 jaar geleden
niets
Laatste (re)vaccinatie meer dan 10 jaar geleden
1x toxoïd
Ja, vermoedelijk volledig, maar niet gedocumenteerd (waarschijnlijk RVP wel doorlopen, tenzij geloofs- of gewetensbezwaren)
Man: geboren voor 1936 Vrouw: geboren voor 1950
TIG + 1x toxoïd
Ja, vermoedelijk volledig gevaccineerd
Man: geboren na 1936 die militaire dienst in Nederland hebben doorlopen
volwassenen geboren na 1950 die in hun jeugd anamnestisch volgens rvp zijn gevaccineerd of op volwassen leeftijd 3 tetanusinjecties volgens schema hebben gehad en dat kunnen aantonen met documentatie
Laatste vaccinatie >10 jaar geleden: 1x toxoïd Laatste vaccinatie <10 jaar geleden: geen.
Overigen
TIG + 1-3x toxoïd (aanvulling op bestaande reeks)
Ja, maar met verminderde afweer (HIV, chemotherapie, leukemie, onderhoud met corticosteroïden of afweer-onderdrukkende middelen na bv. transplantatie)
TIG + 3x toxoïd in maand 0, 1, 7
Nee, zeker niet (geloofs- of gewetensbezwaren)
TIG + 3x toxoïd in maand 0, 1, 7
Schema tetanus - kinderen
Vaccinatiestatus
Profylaxe kind
Vervolg rijksvaccinatieprogramma
Ongevaccineerd
DKTP-1 + TIG
DKTP-2 vanaf 2de maand
DKTP-1
DKTP-2 (indien DKTP1 >14 dagen geleden) + TIG
DKTP-3 vanaf 3de maand
DKTP-2
DKTP-3 (indien DKTP2 >14 dagen geleden)+ TIG
DKTP-4 vanaf 6de maand
Zuigelingen die nog geen 3 vaccinaties gehad hebben, zijn onvolledig gevaccineerd. Kinderen en volwassenen tot 20 jaar die normaal volgens het schema van het RVP zijn gevaccineerd (dus alle tetanusvaccinaties hebben gehad die bij hun leeftijd horen) kunnen als volledig gevaccineerd worden beschouwd.
DTP-6
Als volwassene
DTP-6 kan veilig worden toegediend tijdens zwangerschap, het losse tetanusvaccin niet!
Wat is het doel van dit protocol
De doktersassistentes voeren voorbehouden handelingen op geprotocolleerde wijze uit. In dit protocol is vastgelegd hoe wordt beoordeeld of een patiënt Tetanusprofylaxe nodig heeft. Hierbij is uitgegaan van het LCI tetanusprotocol, volgens het advies van de gezondheidsraad.
Achtergrond
Tetanus is een acute ziekte, veroorzaakt door het toxine van Clostridium tetani, een grampositieve sporenvormende anaërobe bacterie. De sporen van de tetanusbacterie komen overal verspreid voor in grond en straatvuil en zijn ook aanwezig in het darmkanaal van de mens en van herbivoren (onder andere paarden en koeien). Tetanus kan optreden als een wond in contact komt met grond, straatvuil of mest van dieren en op die manier geïnfecteerd raakt met Clostridium tetani. In geschikte omstandigheden (anaëroob milieu) kunnen de sporen ontkiemen en gevormde toxine kan zich vervolgens door het lichaam verspreiden. Ook bij kleine prikverwondingen zoals die bijvoorbeeld ontstaan tijdens tuinieren, kan besmetting optreden. De incubatietijd is 24 uur tot 21 dagen.
Schema protocol
Activiteitentabel
Indicatie voor Tetanusprofylaxe:
maak allereerst op grond van de aard en ontstaanswijze van de verwonding (contact met grond, straatvuil of mest van dieren) een inschatting of tot tetanusprofylaxe moet worden overgegaan. Indien er geen contact is geweest met grond, straatvuil of mest, is tetanusprofylaxe niet nodig.
Indien tetanusprofylaxe aan de orde is dan gelden de onderstaande adviezen. Hierbij is het van belang tetanusimmunoglobuline (TIG) zo snel mogelijk toe te dienen, toediening van tetanustoxoid kan zonder bezwaar uitgesteld worden tot de volgende dag.
Indien ja: ga verder bij 2
Indien nee: ga verder bij 5
Met behulp van tabel(len) vaccinatiestatus op de volgende pagina wordt de vaccinatiestatus vastgesteld.
Bij mensen die in niet-westerse landen zijn geboren en getogen gelden voor het vaststellen van de Tetanusvaccinatie alleen de gedocumenteerde Tetanusvaccinaties.
huisarts
TIG dient zo snel mogelijk toegediend te worden. Toxoïd kan zonder bezwaar uitgesteld worden tot de volgende dag.
Indien een wond 21 dagen of langer geleden is ontstaan, is er geen indicatie voor tetanusprofylaxe.
Indien ja: ga verder bij protocol injecteren medicatie
Indien nee: ga verder bij 5
huisarts
Bij kleine schone wondjes eventueel zelf schoon te spoelen en te desinfecteren en met een pleister verbinden. Indien de patiënt de wond toch niet vertrouwt of wanneer er beginnende ontstekingsverschijnselen zijn (roodheid/pus/koorts) alsnog voor een consult naar de eigen huisarts of de huisartsenpost.
Denk aan: antibiotica bij mensen-/kattenbeten, hondenbeten gelaat en handen en diepe hondenbeten, wonden met pees-/botletsel, verminderde afweer (splenectomie (verwijdering milt), DM, etc.)
In het dossier worden de handelingen ingevuld. In het dossier wordt vermeld welke doktersassistente de verrichtingen protocollair heeft uitgevoerd.
huisarts
De huisarts autoriseert de handeling in de assistentenmodule
- De medewerker is tegen Hepatitis B ingeënt.
- De medewerker reinigt voor en na het patiëntcontact de handen. Bij de behandeling van wonden heeft de medewerker altijd handschoenen aan
- De huisarts is bereikbaar voor overleg/consultatie
Schema tetanus - volwassenen
(in combinatie met leeftijd)
(waarschijnlijk RVP wel doorlopen, tenzij geloofs- of gewetensbezwaren)
Vrouw: geboren voor 1950
volwassenen geboren na 1950 die in hun jeugd anamnestisch volgens rvp zijn gevaccineerd of op volwassen leeftijd 3 tetanusinjecties volgens schema hebben gehad en dat kunnen aantonen met documentatie
Laatste vaccinatie <10 jaar geleden: geen.
(HIV, chemotherapie, leukemie, onderhoud met corticosteroïden of afweer-onderdrukkende middelen na bv. transplantatie)
(geloofs- of gewetensbezwaren)